De Mythe en de Meester

Synopsis ‘de Mythe en de Meester’

Tachtig jaar geleden schreef de student kunsthistorie, Zef Timmers, vijf laat middeleeuwse houten heiligenbeelden toe aan een onbekende beeldensnijder, die hij de “noodnaam” ‘Meester van Elsloo’ gaf. Later zijn door anderen nog  ruim 200 andere beeldsnijwerken toegeschreven aan deze niet bestaande ambachtsman (en zijn directe omgeving). Bij recent onderzoek blijkt uit niets dat er sprake is van een persoon of een atelier waarvan deze verzameling afkomstig zou kunnen zijn. Toch blijft de ‘Meester van Elsloo’ een fenomeen en azen musea en verzamelaars op beelden die aan hem zijn toegeschreven. Al die beelden zijn van uitzonderlijke kwaliteit, een toonbeeld van uitmuntend vakmanschap. De beelden zijn kapitalen waard. Topstukken wisselen voor meer dan € 100.000,00 van eigenaar.

Na een eerste expositie in 1936 met vijf beelden, volgde in 1974 een tweede met zeventig beelden. In het Bonnefantenmuseum in Maastricht zal in 2019 een derde expositie plaatsvinden waarin, aan de hand van een selectie van de inmiddels ruim 200 aan hem toegeschreven beelden, getracht wordt een nieuw licht te laten schijnen over het oeuvre van de “Meester van Elsloo”. Brengt de tentoonstelling nieuwe inzichten of wordt het tijd definitief afscheid te nemen van de niet bestaande ambachtsman.

In de hoofdlijn van de film volgen we met Lars Hendrikman, de samensteller, de aanloop naar de expositie van 2019. Een tentoonstelling die al twee keer is uitgesteld en waar door velen naar wordt uitgekeken. Apotheose is de aankomst van de beelden en het daadwerkelijk inrichten van de tentoonstelling. Daar waar onderzoek of restauraties worden uitgevoerd aan beelden geselecteerd voor de expositie volgen we het werk van de restaurateur(s) en bekijken we de beelden van heel dichtbij.

Om inzicht te krijgen in het vakmanschap, de stijl en de werkwijze van de Meester van Elsloo werkt  een meesterbeeldensnijder aan een ‘Maria met kind’ waarbij hij probeert een beeld te snijden dat zou kunnen passen in het oeuvre van de Meester. Het beeld zal door Arnold Truijen (SRAL) worden gepatineerd. Wat komt er kijken bij het reproduceren van een laat middeleeuws beeld? Is de stijl van de Meester van Elsloo eenvoudig te kopiëren of is de handtekening van de meester zo  uniek dat namaken onbegonnen werk is?

Buiten het museum gaan we op zoek naar het werk van de Meester. In, bijvoorbeeld,  Neeroeteren, Ellikom, Siersdorf en uiteraard Elsloo gaan we met één of meerdere experts op zoek naar de beelden ‘in het wild’. Wat maakt de beelden zo bijzonder en waarom zijn ze toegeschreven aan de Meester van Elsloo. En met de beeldensnijder gaan we het bos in en langs houtvesters op zoek naar het ideale materiaal.

Kunsthandelaar Bernard Descheemaeker (Antwerpen) neemt ons mee in de wereld van de handel in laat- middeleeuwse beelden. Hij laat zien waar de handelswaarde van beelden op gebaseerd en we volgen hem als hij op zoek gaat naar een beeld uit de omgeving van  ‘de Meester van Elsloo’ voor een van zijn opdrachtgevers.